Boza nedir?

Darıdan yapılan besleyici ve kuvvet verici bir içecek. Boza çin darısı denen kum darısından yapılır.

Darı önce yıkanır, temizlenir. Sonra kurutulup değirmende öğütülür. Bunun un ve kepeği atılarak irmiği ayrılır. irmik belli bir ölçekte kaynatılır. Teknelere dökülüp hamur haline getirilir. Hamur, özel makinalarda sulandırılarak çekilir ve preslere verilerek süzülür. Böylece şekersiz boza elde edilir.

Şekersiz boza belli oranda şekerlendirilerek mayalanmaya bırakılır. Mayalanma süresi tamamlanınca satışa sunulur. Çok çabuk ekşidiği için yapımına genellikle eylül ayında başlanır ve nisan başlarında son verilir.

Boza hazırlandıktan sonra satılırken gelenek olarak tarçınla birlikte verilir ve bardaklara dökülen bozanın üstüne tarçın ekilir. Kış günlerinde seyyar satıcılar tarafından mahalle aralarında satılır. Sokak satıcılarına günümüzde pek az rastlanmaktadır. Bozayı arpa, mısır, pirinç gibi hububattan yapanlar da vardır. Boza, keyifli içiminin yanı sıra içerdiği aktif mayalar sayesinde probiyotik etkisi de bulunan bir içecektir ve bu sayede hem barsak faaliyetlerini düzenler hem de hazmı kolaylaştırır.

boza

Probiyotikler için günümüze kadar onlarca tanımlama yapılmıştır ancak en fazla taraftar toplayan tanımlama; “hazırlanmış veya yiyeceklerde bulunan canlı, belli biyolojik yapıları yeterli sayıda içeren, insan barsağına implante olan ve kolonizasyon göstererek mikroflorayı değiştiren ve kişinin sağlığı için yararlı etki gösteren oluşumlardır” şeklindeki tanımlamadır.

Diğer basit bir tanımlama da “ yeterli miktarda verildiğinde insanda sağlıkla ilgili yararlı etkiler ortaya çıkaran canlı organizmalardır” şeklindedir. Bozanın probiyotik etkisinin ötesinde de bilinen pek çok faydaları var; Karbonhidrat bakımından zenginliğiyle önemli bir enerji kaynağı olan ve yapısında A, B, C ve E vitaminlerini barındıran boza özellikle B kompleksi vitaminleri ile beslenmede önemli role sahip.

Çocukların kemik gelişimindeki etkisi ve içerdiği mayalar sayesinde emziren annelerde süt yapımını artırdığı, mide bezlerinin faaliyetlerini olumlu yönde etkilediği ve sinirleri dinlendirici etkisi olduğu da biliniyor. Türkiye'de genellikle darıdan yapılan boza, başka ülkelerde yapıldığı yerin başlıca ürününe göre mısır, arpa, çavdar, yulaf, buğday, kara buğday, arnavutdarısı, gerniktahılların unu, bazen da pirinç ve ekmek, nadir olarak da kenevir unu ve karamuk mayalandırılarak yapılır.

Boza, Mısır ve Kuzey Afrika sahilleriyle Akdenizli tüccar gemiciler aracılığıyla batıya, Hazar Denizi güneyinden doğuya, Asya içlerine ve Çin'e; İran ve Afganistan'a, Kafkaslar'dan kuzeye, Volga havzasına doğru geniş bir coğrafyaya yayılır. İbn Battuta isimli Arap gezgini, 14. yüzyıl başlarında yazdığı seyahatnamesinde Türklerin bulunduğu Deşt-i Kıpçak bölgesini anlatırken Türklerin içtiği bir şıra olan bozayı anlatmaktadır.

Evliya Çelebi 17. yüzyıl ortalarında İstanbul'da 300'den fazla bozacı dükkanının bulunduğunu, bu dükkanlarda 1100 kadar bozacının çalıştığını aktarmıştır. Osmanlı'da afyon katılan bozahanelerin, 19. yüzyıla doğru ortadan kalktığı biliniyor.

Sözlükte "boza" ne demek?

1. Arpa, darı, mısır, buğday gibi tahılların özünün ekşitilmesiyle yapılan koyuca, tatlı ya da mayhoş içecek.

Boza kelimesinin ingilizcesi

[Boza] n. grizzle
v. undo, break, unmake, break down, upset, put out of action, vitiate, damage, whittle away, disorder, whittle down, disrupt, whittle off, adulterate, discomfit, ruin, spoil, corrupt, violate, wreck, cash, change, exchange, put to shame, disappoint

Son eklenenler